تجزیه و تحلیل صورت های مالی
انتخاب ارقام و اطلاعات ، تعیین رابطه بیم انها و مقایسه و ارزیابی حاصله
مرحله اول : انتخاب آمار و ارقام و اطلاعات ( که از صورت های مالی و نیز بازار بورس ارواق بهاردار و بازار بدست می اید )
مرحله دوم : مقایسه و تعیین رابطه بین انها یعنی محاسبه نسبت ها و فرمول ها
مرحله سوم : ارزیابی و نتیجه گیری
به عنوان مثال : میزان موجودی کالا در شرکتی در پایان یک سال مالی 10/000/000 ریال است در اینجا این سوال مطرح است که آیا این عدد تنها می توان راجع به موجودی کالا نظر داد در جواب باید گفت گفت خیر هیچگونه نظری نمی توان ارائه داد ولی اگر اطلاعات دیگری نظیر بدهکاران مثلا 1/000/000 ریال و وجه نقد مثلا 500/000 ریال و ......... حالا با مقایسه موجودی کالا با دیگر حساب های دارایی جاری می توانیم این حدس ها را بزنیم
1- این امکان وجود دارد که در موسسه احتکار صورت گرفته است
2- ممکن است در این موسسه فروش فصلی باشد
3- ممکن است کیفیت کالا پایین باشد که فروش نرفته است
نتیجه اینکه ارقام به خودی خود معنادار نیستند بلکه باید با آمار وارقام حساب های دیگر مقایسه شود تا ارزیابی صورت گیرد
برای مقایسه حساب ها با یکدیگر از نسبت های مالی استفاده می کنیم
برای مقایسه حساب ها از چهار گروه نسبت های اصلی استفاده می کنیم که عبارتند از :
الف : نسبت های نقدینگی
ب : نسبت های فعالیت
ج : نسبت های سرمایه گذاری ( نسبت های اهرمی )
د : نسبت های سود آوری
الف : نسبت های نقدینگی : نسبت های هستند که توانایی و قدرت موسسه را در برابر تعهدات کوتاه مدت نشان می دهند و شامل نسبت های زیر می باشد
1- نسبت جاری
2- نسبت آنی
3- نسبت سرمایه در گردش
توضیحات : نسبت جاری از دو دیدگاه قابل بررسی می باشد
1- از دیدگاه طلب کاران کوتاه مدت
2- از دیدگاه مدیران موسسه
طلب کاران کوتاه مدت ترجیح می دهند که این نسبت بالا باشد زیرا نسبت به وصول طلبشان اطمینان خاطر بیشتری خواهند داشت و بلعکس بالا بودن بیش از حد متوسط صنعت برای مدیران یک ضعف محسوب می شود زیرا دلالت بر وجود دارایی ها در بخش غیر فعال می باشد لازم به توضیح است که توجه بیش از حد طلب کاران کوتاه مدت به نسبت جاری موجب عمل ظاهرآرایی از طرف مدیران موسسه می گردد یعنی مدیران به طور تصنعی ( مصنوعی ) نسبت جاری را افزایش می دهند
یکی از ضعف های نسبت جاری این است در نسبت جاری تمام اقلام تشکیل دهنده ان از لحاظ ماهیت ( نقدینگی ) یکسان در نظر گرفته می شوند اما می دانیم موجودی صندوق که ماهیت 100% نقدی دارد با موجودی کالا که ماهیت جنسی دارد از لحاظ نقدینگی یکسان نیستند بنابراین این ضعف در نسبت آنی برطرف شده است زیرا در نسبت آنی ان دسته از دارایی های جاری منظور می شود که یا بصورت نقد هستند و یا درجه تبدیل انها به وجه نقد سریع و آنی می باشد در نتیجه درجه نقدینگی نسبت آنی از نسبت جاری بیشتر است
رقم سرمایه در گردش به تنهایی یک رقم مطلق است یعنی هیچ مفهومی ندارد مگر انکه با نسبت جاری و آنی تواما مقایسه شود ( با هم )
ب : نسبت های فعالیت : این گروه از نسبت ها توانایی مدیران را در بکارگیری از منابعی که در اختیار انها است نشان می دهد این گروه از نسبت ها عبارتند از :
1- نسبت گردش کالا
2- گردش حساب دریافتنی
3- مدت زمان وصول مطالبات
4- و .............
این نسبت از دو قسمت تشکیل می شود :
1- چه مدت طول می کشد تا کالا به فروش رود
2- چه مدت طول می کشد تا وجه ان دریافت شود
به عنوان مثال : اگر این نسبت 3 باشد یعنی 120 روز طول می کشد تا کالا به فروش رود و وجه ان دریافت شود یا اصطلاحا گفته می شود کالا 3 بار در سال گردش دارد لازم به ذکر است که گردش کالا به نوع صنعت یا نوع کالا نیز بستگی دارد که مثلا در موسساتی که کالاهای فاسد شدنی خرید و فروش می شود گردش کالا سریعتر از موسساتی است که کالاهای فاسد نشدنی می فروشند
2- نسبت گردش حساب های دریافتنی :
توضیح : مجموع این دو نسبت 2 و 3 ( بالا ) نشان می دهد که چه مدت طول می کشد تا کالا به صورت نسیه فروش رود و وجه ان دریافت شود
4- نسبت گردش دارایی ها :
جمع دارایی ها / کل فروش = نسبت گردش دارایی
چنانچه این نسبت از متوسط صنعت پایین تر باشد 3 دلیل می توان ارائه نمود :
1- ممکن است فروش شرکت پایین باشد
2- ممکن است شرکت مواجه با نگهداری دارایی های مازاد است
3- ترکیبی از دلایل اول و دوم
5- نسبت گردش دارایی ثابت :
دارایی ثابت / کل فروش = نسبت گردش دارایی ثابت
اگر این نسبت از متوسط صنعت پایین تر باشد ممکن است شرکت بیش از اندازه دارایی ثابت نگهداری نماید
6- نسبت کالا به سرمایه در گردش :
100 * سرمایه در گردش / موجودی کالا = نسبت کالا به سرمایه در گردش
7- نسبت گردش سرمایه جاری :
سرمایه در گردش / کل فروش = نسبت گردش سرمایه جاری
این نسبت نشان می دهد که ایا سرمایه در گردشی که شرکت نگهداری می کند متناسب با فروش است یا خیر معمولا در شرکت های تولیدی 20% تا 40% فروش را سرمایه در گردش تشکیل می دهد
ج : نسبت های سرمایه گذاری ( نسبت های اهرمی ) : به طور کلی این گروه از نسبت ها میزان مشارکت تامین کنندگان منابع مالی یک شرکت را نشان می دهد
1- نسبت مالکانه : این نسبت نشان می دهد که از منابعی که در اختیار شرکت است چند درصد از طریق فروش سهام تامین می شود و از رابطه زیر بدست می اید
توضیح : دیدگاه سهامداران و طلبکاران به این نسبت متفاوت است سهامداران ترجیح می دهند که این نسبت بالا باشد به عبارتی دیگر بالا بودن این نسبت تامین مالی بیشتر از طریق استقراض صورت گرفته باشد طلب کاران به دو دلیل ترجیح می دهند که این نسبت پایین باشد
دلیل 1- معمولا در شرکت هایی که طلب کاران مبالغی بیشتر و سهامداران مبالغ کمتر سرمایه گذاری کرده باشند مدیریت صحیح اعمال نمی شود زیرا در این گونه شرکت ها دست و دلبازی زیاد است و ممکن است مدیران اقدام به سرمایه گذاری های مخاطره آمیز ( ریسک پذیر ) بنمایند چرا که اعتقاد انها این است که اگر نتیجه بخش باشد سود زیادی نسیب موسسه خواهد شد و چنانچه سرمایه گذاری ها با شکست مواجه شود رقم کمتری را از دست خواهیم داد
دلیل 2- علت دیگر اینکه در زمان ورشکستگی و وقایع احتمالی که ممکن است برای شرکت اتفاق افتد هر چه تعداد و رقم طلب کمتر باشد طلبکاران بیشتر به پولشان خواهند رسید
4- نسبت بدهی های جاری به حقوق صاحبان سهام :
توضیح : اگر این نسبت از یک کمتر باشد زنگ خطری است برای شرکت زیرا سود عملیاتی به اندازه ای نیست که حتی هزینه بهره را بپوشاند
د : نسبت های سود آوری :
1- نسبت سود خالص به فروش :
چون اولین بار یک شرکت فرانسوی به نام دپونت این نسبت را مطرح کرده است به نام نسبت دپونت معروف است
به عنوان مثال : اگر این نسبت 20% باشد یعنی از هر 100 ریال سرمایه گذاری انجام شده 20 ریال ان را سود تشکیل می دهد
همچنین نسبت دپونت از فرمول دیگری نیز محاسبه می شود :
( حاشیه سود خالص ) بازده فروش * گردش دارایی ها = بازده سرمایه گذاری
4- بازده حقوق صاحبان سهام :
